Coraz więcej osób prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą równolegle z pracą na etacie — jako dodatkowe źródło dochodu albo sposób na przetestowanie własnego pomysłu na biznes przy zachowaniu stabilności zatrudnienia. W takiej sytuacji powstaje tzw. zbieg tytułów do ubezpieczeń, czyli okoliczność, w której jedna osoba spełnia jednocześnie warunki do objęcia ubezpieczeniami z dwóch różnych źródeł. Wyjaśniamy, jak w 2026 roku wygląda rozliczenie składek ZUS w takiej sytuacji, kiedy przedsiębiorca płaci z działalności pełne składki, a kiedy wystarczy sama składka zdrowotna.
Czym jest zbieg tytułów do ubezpieczeń
Zbieg tytułów do ubezpieczeń występuje wtedy, gdy dana osoba jednocześnie podlega ubezpieczeniom społecznym z więcej niż jednego tytułu — na przykład z umowy o pracę i z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych nie każą w takiej sytuacji płacić składek podwójnie z obu tytułów w pełnym wymiarze. Zamiast tego ustalają, który tytuł jest obowiązkowy, a z którego można — ale nie trzeba — opłacać składki społeczne dobrowolnie. Kluczowe znaczenie ma tu wysokość wynagrodzenia otrzymywanego z umowy o pracę.
Wynagrodzenie z etatu co najmniej minimalne — składki społeczne z działalności są dobrowolne
Jeżeli z umowy o pracę przedsiębiorca otrzymuje wynagrodzenie w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2026 roku jest to 4806 zł brutto), to obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne — emerytalne, rentowe i wypadkowe — opłaca w całości pracodawca z tytułu etatu. Z prowadzonej działalności gospodarczej przedsiębiorca nie musi wtedy odprowadzać składek społecznych — może to robić dobrowolnie, jeśli zależy mu np. na ciągłości ubezpieczenia chorobowego (a tym samym na prawie do zasiłku) albo na wyższym wymiarze przyszłej emerytury. Decyzja o dobrowolnym przystąpieniu do ubezpieczeń społecznych z działalności należy wyłącznie do przedsiębiorcy i nie wynika z żadnego automatycznego mechanizmu.
Niższe wynagrodzenie z etatu — składki społeczne z działalności stają się obowiązkowe
Inaczej wygląda sytuacja, gdy wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe niż aktualne minimalne wynagrodzenie za pracę — dotyczy to najczęściej osób zatrudnionych na część etatu. W takim przypadku sam etat nie zapewnia pełnego, obowiązkowego ubezpieczenia społecznego w wymaganej wysokości, dlatego przedsiębiorca musi opłacać obowiązkowe składki społeczne również z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej — tak, jakby etatu w ogóle nie miał. W praktyce oznacza to konieczność opłacania składek według tych samych zasad, które obowiązują osoby prowadzące działalność bez dodatkowego zatrudnienia, łącznie z możliwością skorzystania z ulgi na start, preferencyjnego ZUS czy Małego ZUS Plus, o ile spełnione są pozostałe warunki tych ulg.
Składka zdrowotna — obowiązkowa zawsze i z obu tytułów jednocześnie
Niezależnie od wysokości wynagrodzenia z etatu, składka na ubezpieczenie zdrowotne z działalności gospodarczej jest obowiązkowa zawsze i płaci się ją odrębnie od składki zdrowotnej odprowadzanej przez pracodawcę z umowy o pracę. Oznacza to, że osoba prowadząca jednocześnie etat i działalność gospodarczą finansuje w praktyce dwie składki zdrowotne miesięcznie — jedną z wynagrodzenia za pracę, drugą z działalności. Wysokość tej drugiej składki zależy od wybranej formy opodatkowania firmy, tak samo jak u każdego innego przedsiębiorcy: przy skali podatkowej i podatku liniowym nie może być niższa niż 432,54 zł miesięcznie, a przy ryczałcie zależy od progu rocznych przychodów.
Zgłoszenie w ZUS: formularz ZUA czy ZZA i termin 7 dni
Rozpoczęcie działalności gospodarczej w trakcie trwania umowy o pracę wymaga zgłoszenia do ubezpieczeń w ZUS w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia jej wykonywania. Jeśli przedsiębiorca — ze względu na wynagrodzenie z etatu co najmniej minimalne — nie przystępuje dobrowolnie do ubezpieczeń społecznych z działalności, składa formularz ZUS ZZA, zgłaszający go wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Jeśli natomiast decyduje się na dobrowolne ubezpieczenia społeczne z działalności albo gdy z uwagi na niskie wynagrodzenie z etatu składki społeczne z firmy są obowiązkowe, właściwym formularzem jest ZUS ZUA, obejmujący zarówno ubezpieczenia społeczne, jak i zdrowotne. Warto pilnować tego terminu, ponieważ spóźnione zgłoszenie może skutkować koniecznością korekt i wyjaśnień z ZUS.