Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to jedna z najprostszych form rozliczania jednoosobowej działalności gospodarczej — podatek płaci się od przychodu, bez pomniejszania go o koszty. W 2026 roku zmienia się limit przychodów uprawniający do tej formy opodatkowania, a od stycznia wchodzi też nowy obowiązek: prowadzenie ewidencji przychodów wyłącznie w formie elektronicznej. Sprawdzamy, co dokładnie się zmienia i o czym warto pamiętać.
Kto może rozliczać się ryczałtem i jaki limit obowiązuje w 2026 roku
Z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych mogą skorzystać osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, wspólnicy spółek cywilnych i jawnych osób fizycznych oraz przedsiębiorstwa w spadku, jeśli przychody za poprzedni rok podatkowy nie przekroczyły równowartości 2 000 000 euro. Limit przelicza się na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego dany rok podatkowy. Kurs z 1 października 2025 roku wyniósł 4,2586 zł, co oznacza, że w 2026 roku limit przychodów uprawniający do ryczałtu wynosi 8 517 200 zł.
Osobny, niższy limit dotyczy kwartalnego rozliczania ryczałtu. Mogą z niego skorzystać podatnicy, którzy w poprzednim roku osiągnęli przychody nieprzekraczające 200 000 euro (w 2026 roku — 851 720 zł), a także ci, którzy dopiero rozpoczynają działalność opodatkowaną ryczałtem. Wybór rozliczenia kwartalnego zgłasza się dopiero w zeznaniu rocznym PIT-28 za rok, w którym z niego korzystano.
Stawki ryczałtu — od 2% do 17%
Wysokość stawki zależy od rodzaju wykonywanej działalności i mieści się w przedziale od 2% do 17%. Najwyższą stawką, 17%, objęte są wolne zawody wykonywane osobiście. Stawka 15% dotyczy m.in. usług pośrednictwa w sprzedaży hurtowej czy usług reklamowych, 14% — usług w zakresie opieki zdrowotnej oraz architektonicznych i inżynierskich, a 12% — części usług związanych z oprogramowaniem. Większość działalności usługowej objęta jest stawką 8,5%, przy czym dla przychodów z najmu prywatnego oraz części usług zakwaterowania powyżej 100 000 zł nadwyżka opodatkowana jest stawką 12,5%. Działalność gastronomiczna (poza sprzedażą mocniejszego alkoholu) i handlowa korzysta ze stawki 3%, a przychody z działalności wytwórczej, robót budowlanych czy przewozu ładunków — ze stawki 5,5%. Najniższa stawka, 2%, dotyczy sprzedaży nieprzetworzonych przemysłowo produktów roślinnych i zwierzęcych z własnej uprawy lub hodowli.
Jeśli w ramach jednej działalności osiąga się przychody opodatkowane różnymi stawkami, konieczne jest prowadzenie ewidencji pozwalającej jednoznacznie przypisać przychód do właściwej stawki. Gdy nie da się tego ustalić, urząd skarbowy zastosuje stawkę 8,5% — chyba że dla danej działalności właściwa jest stawka wyższa, wtedy stosuje się tę wyższą. Za brak ewidencji w ogóle albo prowadzenie jej w sposób uniemożliwiający uznanie za dowód grozi sankcja: pięciokrotność należnej stawki, nie więcej jednak niż 75% przychodu.
Jak i kiedy płacić ryczałt
Ryczałt oblicza się i wpłaca samodzielnie, bez wezwania urzędu. Przy rozliczeniu miesięcznym termin płatności upływa 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który płacony jest podatek, a za grudzień — 20 stycznia następnego roku. Przy rozliczeniu kwartalnym płatność następuje do 20. dnia miesiąca po zakończeniu kwartału, natomiast podatek za ostatni kwartał roku wpłaca się w terminie złożenia zeznania rocznego. Wpłat dokonuje się na indywidualny mikrorachunek podatkowy.
Rozliczenie roczne składa się na formularzu PIT-28 (lub PIT-28S w przypadku przedsiębiorstwa w spadku) w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.
Co można odliczyć od przychodu
Ryczałt nie pozwala pomniejszyć podstawy opodatkowania o koszty uzyskania przychodu, ale katalog dopuszczalnych odliczeń od przychodu wcale nie jest krótki. Należą do nich m.in.: 50% zapłaconych w danym roku składek na ubezpieczenie zdrowotne, składki na ubezpieczenia społeczne (o ile nie zostały odliczone gdzie indziej), wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE), wydatki na internet do kwoty 760 zł rocznie, darowizny na cele pożytku publicznego i kształcenia zawodowego, ulga na zabytki, ulga rehabilitacyjna, ulga z tytułu krwiodawstwa oraz wydatki na termomodernizację. Przy stosowaniu kilku stawek jednocześnie odliczeń dokonuje się proporcjonalnie do udziału poszczególnych przychodów w przychodzie ogółem.
Nowość 2026 — obowiązkowa elektroniczna ewidencja i JPK_EWP
Od 1 stycznia 2026 roku zmieniają się zasady prowadzenia ewidencji przychodów — zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów i Gospodarki z 17 września 2025 roku w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów oraz wykazu środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, ewidencję trzeba prowadzić wyłącznie w formie elektronicznej, przy użyciu programów komputerowych generujących plik w formacie XML. Nowa struktura pliku JPK_EWP zawiera znacznie więcej danych niż dotychczas, w tym identyfikację kontrahentów oraz numery faktur nadane w Krajowym Systemie e-Faktur.
Obowiązek wchodzi w życie etapami. Od 1 stycznia 2026 roku dotyczy podatników będących czynnymi podatnikami VAT rozliczającymi się miesięcznie (zobowiązanych do JPK_V7M), którzy prowadzą ewidencję elektronicznie już od tego dnia, a plik JPK_EWP za 2026 rok prześlą do urzędu skarbowego bez wezwania do 30 kwietnia 2027 roku. Od 1 stycznia 2027 roku obowiązek obejmie pozostałych podatników — rozliczających VAT kwartalnie oraz zwolnionych z VAT.
Kto nie może wybrać ryczałtu
Z ryczałtu nie skorzystają m.in. osoby prowadzące apteki, kantory wymiany walut czy handel częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych, a także wytwórcy wyrobów akcyzowych (poza energią elektryczną z OZE). Wyłączenie obejmuje też podatników opłacających w tym samym roku kartę podatkową oraz tych, którzy w ramach nowej działalności świadczyliby na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy usługi takie same jak w ramach wcześniejszego stosunku pracy. Wybór ryczałtu zgłasza się pisemnym oświadczeniem do naczelnika urzędu skarbowego do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu w danym roku (lub do końca roku, jeśli pierwszy przychód pojawił się w grudniu), a dokonany wybór obowiązuje też w kolejnych latach, bez konieczności corocznego składania oświadczenia.