Składka zdrowotna przestała być stałą, łatwą do przewidzenia kwotą. Od czasu reform z ostatnich lat jej wysokość zależy przede wszystkim od wybranej formy opodatkowania, a u części przedsiębiorców — także od bieżącego dochodu lub przychodu. Dla wielu jednoosobowych działalności to jeden z najwyższych comiesięcznych wydatków, wyższy niż sam podatek. Poniżej porządkujemy zasady obowiązujące w 2026 roku i pokazujemy, ile wynosi składka przy każdej z form rozliczenia.
Od czego zależy wysokość składki
Kluczowy jest sposób opodatkowania działalności. Inaczej liczy się składkę na skali podatkowej, inaczej na podatku liniowym, a jeszcze inaczej na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych. Dwie pierwsze formy wiążą składkę z faktycznym dochodem firmy, ryczałt — z poziomem rocznego przychodu, a karta podatkowa opiera się na stałej podstawie. Warto też pamiętać o tak zwanym roku składkowym, który dla celów zdrowotnych trwa od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego — to dlatego nowe stawki minimalne zaczynają obowiązywać od lutego, a nie od stycznia.
Skala podatkowa i podatek liniowy — składka od dochodu
Przy tych dwóch formach podstawą jest dochód firmy, a składka rośnie razem z nim. Na skali podatkowej wynosi 9 procent dochodu, na podatku liniowym — 4,9 procent dochodu. W obu przypadkach obowiązuje jednak składka minimalna: nie może być niższa niż 9 procent minimalnego wynagrodzenia. Ponieważ płaca minimalna w 2026 roku to 4 806 zł, minimalna miesięczna składka zdrowotna w roku składkowym od lutego 2026 do stycznia 2027 wynosi 432,54 zł. Oznacza to, że nawet w miesiącu bez dochodu albo ze stratą przedsiębiorca zapłaci tę kwotę. Przy wyższych dochodach składka odpowiednio rośnie i może wielokrotnie przekroczyć minimum.
Ryczałt — trzy progi przychodowe
Na ryczałcie składka nie zależy od dochodu, lecz od rocznego przychodu, i przyjmuje jedną z trzech stałych wartości. Podstawę wyznacza się jako procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, które dla potrzeb składki w 2026 roku wynosi 9 228,64 zł. Przy rocznym przychodzie do 60 000 zł podstawą jest 60 procent tej kwoty, co daje składkę 498,35 zł miesięcznie. W przedziale od 60 000 zł do 300 000 zł podstawą jest 100 procent przeciętnego wynagrodzenia, czyli składka wynosi 830,58 zł. Po przekroczeniu 300 000 zł przychodu podstawa rośnie do 180 procent, a składka do 1 495,04 zł miesięcznie. Próg liczy się narastająco od początku roku, więc w trakcie roku można przejść na wyższą stawkę po przekroczeniu kolejnej granicy.
Karta podatkowa i sytuacje szczególne
Przedsiębiorcy rozliczający się kartą podatkową — choć jest to forma coraz rzadsza i niedostępna dla nowych firm — płacą składkę liczoną od minimalnego wynagrodzenia, czyli 432,54 zł miesięcznie w 2026 roku. Odrębne zasady dotyczą osób prowadzących działalność jako wspólnicy spółek czy korzystających z określonych zwolnień, dlatego w nietypowej sytuacji warto sprawdzić swój przypadek indywidualnie, zamiast zakładać, że obowiązuje stawka podstawowa.
Roczne rozliczenie i odliczenia
Przy skali i podatku liniowym składka opłacana co miesiąc jest zaliczkowa — po zakończeniu roku składkowego trzeba ją rozliczyć rocznie, porównując sumę wpłat z faktycznym dochodem. W efekcie może powstać dopłata albo nadpłata do zwrotu. Liczy się więc nie tylko bieżąca płynność, ale i prawidłowe podsumowanie całego roku. Częściowo składkę można też uwzględnić podatkowo: na podatku liniowym zapłacone składki zdrowotne obniżają podstawę opodatkowania do rocznego limitu, który w 2026 roku wynosi 14 100 zł, a na ryczałcie od przychodu można odliczyć 50 procent zapłaconych składek. Na skali podatkowej takiego odliczenia nie ma. Te różnice sprawiają, że realny koszt składki bywa inny, niż wynika z samej stawki.
Składka zdrowotna jest dziś jednym z najważniejszych elementów rachunku opłacalności poszczególnych form opodatkowania. Forma, która wygląda korzystnie po stronie samego podatku, może okazać się droższa po doliczeniu składki — i odwrotnie. Dlatego wybór sposobu rozliczenia warto przeliczać na konkretnych liczbach swojej firmy, a nie na ogólnych zasadach.