Ordynacja podatkowa rzadko kojarzy się przedsiębiorcom z czymś, co wpływa na ich codzienną pracę. To jednak ona decyduje o tym, jak płaci się podatki, jak odzyskuje nadpłaty, kiedy urząd może poprawić deklarację i na jakich zasadach można prosić o ulgę. Od 1 października 2026 roku obowiązuje nowelizacja tej ustawy, przygotowana przez Ministerstwo Finansów w ramach deregulacji. Większość zmian działa na korzyść podatników, a kilka z nich realnie upraszcza życie osobom prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą.
Podatek za przedsiębiorcę może zapłacić ktoś inny — do 5 000 zł
Co do zasady podatek powinien zapłacić sam podatnik, ze swoich środków. Ordynacja podatkowa (art. 62b) dopuszcza jednak, aby zapłaty dokonała za niego inna osoba lub firma — wtedy wpłatę traktuje się tak, jakby pochodziła od podatnika. Do końca września 2026 roku taka „wyręczona” zapłata była skuteczna tylko wtedy, gdy kwota podatku nie przekraczała 1 000 zł. Od 1 października 2026 roku limit wzrósł do 5 000 zł.
W praktyce JDG ma to znaczenie np. wtedy, gdy przedsiębiorca jest w podróży, ma zablokowany rachunek albo po prostu prosi bliską osobę lub kontrahenta o przelew kwartalnej zaliczki na podatek. Warunkiem jest prawidłowe opisanie przelewu — z danych w tytule musi jasno wynikać, czyje zobowiązanie jest regulowane (identyfikator podatnika, symbol formularza, okres). Kwoty wyższe niż limit nadal powinny wychodzić z rachunku samego podatnika, bo inaczej urząd może zakwestionować skuteczność wpłaty.
Nadpłata z korekty deklaracji bez osobnego wniosku
Zdarza się, że po złożeniu deklaracji przedsiębiorca zauważa pominięty koszt albo błędnie ujętą fakturę i składa korektę, z której wynika nadpłata. Dotąd, jeżeli korekta trafiała do urzędu po upływie terminu na złożenie deklaracji, trzeba było dołączyć do niej odrębny wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Nowelizacja znosi ten wymóg w sytuacji, gdy nadpłata wynika bezpośrednio ze skorygowanej deklaracji. Mniej dokumentów oznacza mniejsze ryzyko, że zwrot utknie z powodu formalnego braku.
Nadal warto pamiętać o uzasadnieniu przyczyn korekty i o tym, że korektę składa się na właściwym formularzu. Dobrze przygotowane wyjaśnienie przyspiesza rozpatrzenie sprawy, zwłaszcza przy wyższych kwotach.
Drobne błędy w deklaracji poprawi sam urząd — limit 10 000 zł
W ramach czynności sprawdzających urząd skarbowy może z urzędu skorygować deklarację, w której znajdzie błędy rachunkowe lub oczywiste omyłki, jeżeli kwota korekty nie przekracza ustawowego limitu. Od 1 października 2026 roku limit ten wzrósł z 5 000 zł do 10 000 zł. Dzięki temu więcej drobnych pomyłek zostanie poprawionych bez wzywania przedsiębiorcy do wyjaśnień i bez dodatkowej korespondencji.
Przedsiębiorca nie traci przy tym kontroli: o dokonanej korekcie jest zawiadamiany i może się z nią nie zgodzić, wnosząc sprzeciw w terminie wskazanym w przepisach. Dlatego warto regularnie sprawdzać korespondencję — dziś przede wszystkim skrzynkę do e-Doręczeń i e-Urząd Skarbowy.
Umorzenie podatku jeszcze przed terminem płatności
Umorzenie to jedna z ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, przyznawana na wniosek, gdy przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny. Dotychczas umorzyć można było przede wszystkim zaległości podatkowe, czyli podatek niezapłacony w terminie. Nowelizacja pozwala złożyć wniosek o umorzenie podatku w całości lub w części jeszcze przed upływem terminu jego płatności.
To istotna zmiana dla przedsiębiorcy, który z wyprzedzeniem wie, że z powodu np. choroby, zdarzenia losowego czy utraty kluczowego klienta nie poradzi sobie z najbliższą płatnością. Nie musi czekać, aż powstanie zaległość i zaczną narastać odsetki. Umorzenie nie jest jednak automatyczne — urząd ocenia sytuację indywidualnie, a wniosek powinien być rzetelnie udokumentowany.
MDR i przedawnienie — mniej obowiązków, ale ważne niuanse
Nowelizacja znosi obowiązek raportowania krajowych schematów podatkowych (MDR) — raportowaniu podlegają już tylko schematy transgraniczne, a informację MDR-3 składa się raz w roku. Dla większości JDG to temat marginalny, ale przedsiębiorcy korzystający z doradztwa przy bardziej złożonych transakcjach odczują mniejszą biurokrację. Zmieniają się też zasady przedawnienia: wszczęcie postępowania karnego skarbowego przestanie zawieszać bieg przedawnienia zobowiązania, przy czym ta zmiana ma zastosowanie dopiero od 2031 roku.
Co warto zrobić teraz
Po pierwsze, jeśli zdarza się, że ktoś płaci podatek w Twoim imieniu, upewnij się, że kwota mieści się w limicie 5 000 zł, a przelew jest poprawnie opisany. Po drugie, przejrzyj ostatnie deklaracje — jeżeli wykryjesz błąd na swoją korzyść, korekta z nadpłatą jest teraz prostsza. Po trzecie, gdy przewidujesz problemy z zapłatą podatku, rozważ wniosek o ulgę zanim minie termin, a nie po fakcie. Zmiany są korzystne, ale wymagają świadomego wykorzystania.